home > De geschiedenis van de wenskaart

Hoe is nou de Wenskaart en uitnodiging ontstaan

Het gebruik om wenskaarten te sturen kan terug worden gebracht tot het oude China, waar het gebruikelijk was om boodschappen van goede wil te ruilen om het nieuwe jaar te vieren. Ook de vroege Egyptenaren maakte al een soort van kaart door hun groeten te schrijven op papyrus rollen.

In Europa begint de geschiedenis van de wenskaart al in de Middeleeuwen, toen geliefden hun gevoelens toonden door elkaar toe te zingen. Deze liefdesuitingen werden vanaf de 15e eeuw ook aan papier toevertrouwd. Al in het begin van de 15de eeuw werden in Europa handgemaakte wenskaarten aan elkaar gegeven en ontvangen. In Duitsland begon men toen ook al met het drukken van Nieuwjaarskaarten uit houtsnijwerken.

Kerstkaart geschiedenisDe eerste, voor zover bekend, uitgegeven Kerstkaart verscheen in Londen in 1843, toen Sir Henry Cole de artiest John Calcott inhuurde om een Kerstkaart te ontwerpen, die hij kon versturen naar zijn vrienden en kennissen.

Ontwikkelingen in Amerika

Alhoewel de eerste bekende (liefdes)kaart kan worden terug gevonden in 1415, duurde het tot begin 1800 voordat deze kaarten, mede dankzij de Penny Post, populair en betaalbaar zijn geworden.

Nostalgische kaartEsther Howland , een jonge vrouw uit Massachusetts, was de eerste uitgever van wenskaarten in de Verenigde Staten. Zij verkocht haar eerste handgemaakte (liefdes)kaart in 1849, waaruit een succesvolle uitgeversbedrijf is ontstaan, gespecialiseerd in uitvoerige gedecoreerde kaarten.

In Amerika is de industrie van de wenskaarten mede dankzij Louis Prang tot stand gekomen. Deze immigrant uit Duitsland startte in 1856 een lithografie bedrijf in Boston, wat uiteindelijk is uitgegroeid tot een succesvol wenskaarten bedrijf. Binnen 10 jaar na de oprichting had hij het proces van kleur lithografie zodanig geperfectioneerd, dat het produceren van grote schilderijen het werk van andere grafische kunstenaars in zowel de V.S alswel in Engeland, ver werd overtroffen. Begin 1870 begon Prang met het maken van luxe Kerstkaarten, die voornamelijk in Engeland werden verkocht. In 1875 introduceerde hij een eerste complete lijn van Kerstkaarten in Amerika.

Ouderwetse kaart De kaarten van Prang bereikte zijn hoogtepunt rond 1890 toen goedkopere kaarten op de markt kwamen. Uiteindelijk moest Prang zijn wenskaarten uitgeverij verlaten. Van rond 1890 tot 1906 was er in Amerika althans een daling van de verkoop van wenskaarten te zien.

Ontwikkelingen in Europa

Tot 1850 werden kaarten alleen door de elite en rijken verstuurd. De kaarten waren zelf heel kostbaar, en iedere kaart werd met de hand bezorgd. Al met al een was het een dure aangelegenheid.

Dankzij de technologische ontwikkelingen van het drukproces van kaarten en de introductie van de postbezorging, is rond 1850 de wenskaart getransformeerd van een relatief duur handgemaakte kaart tot een populair en betaalbaar middel van persoonlijke communicatie.

Vanaf het midden van de 19e eeuw werden de kaartjes versierd. Ook briefpapier werd toen volop versierd. Twee typen wenskaarten beleefden een ware rage: de kerstkaart en de kaart voor je geliefde.

In 1871 werd bij Koninklijk Besluit de briefkaart ingevoerd. De toenmalige PTT kreeg het monopolie van uitgifte, maar maakte alleen standaard briefkaarten. Deze waren iets kleiner dan de huidige wenskaarten en kwamen met de frankeerzegel er al op gedrukt. Zonder afbeelding dus. Wie er een wens of plaatje op wilde zetten, moest de kaarten eerst bij de PTT kopen. Kantoorboekhandel Koster in Amsterdam was in 1873 de eerste die ze met een rijmpje verkocht, en in 1883 eveneens de eerste die een illustratie op een briefkaart liet drukken. De PTT noemde ze de geïllustreerde ‘briefkaarten’, maar de volksmond sprak van ‘ansichtkaarten’, een leenwoord uit het Duits. Daar was de opmars van de prentbriefkaarten al begonnen.

overtoomAnsichtkaarten waren dus erg populair. Op het moment dat de PTT in 1892 zijn monopoliepositie verloor, was het hek echt van de dam. De ene uitgever na de andere stortte zich op de nieuwe markt. Zij leverden kaarten die politieke gebeurtenissen in beeld brachten, oorlogen, natuurrampen, toeristische attracties en uitvindingen. Maar ook kaarten met beroemde personen erop, dieren, getekende moppen, bladmuziek, reclame, spelletjes, verkiezingspropaganda en erotische voorstellingen.

Door verzamelaars worden de jaren 1900-1919 'De Gouden Tijd' genoemd. Elke koetsier had prentbriefkaarten in zijn hoge hoed om aan zijn passagiers te verkopen. Op de spoorwegstations verkochten jongens prentbriefkaarten. De kopers konden hun beschreven kaarten op het volgende station afgeven aan de man met het spiegelei, die zorgde ervoor dat de kaart gepost werd.

Overal vandaan werd het mogelijk om een kaartje te sturen. Zo stonden er op de top van het Rigi-gebergte, en boven op de Eiffeltoren en vele andere bouwwerken schrijftafels ten behoeve van toeristen die thuis wilden laten weten en zien waar zij waren. Speciale koeriers brachten de kaarten naar hun bestemming.

Aan het einde van de 19e eeuw kwam de machinale kaartproductie op gang en werden de ansichtenkaarten goedkoper. Samen met de introductie van de postzegel werd de ansichtkaart bijna voor iedereen betaalbaar. In deze jaren verbeterde het klimaat voor wenskaarten aanzienlijk en een aantal uitgeverijen van wenskaarten waren geboren. De kaarten werden niet meer zo uitvoerig gedecoreerd als de kaarten van bv. Prang. De illustraties op de kaarten werden minder belangrijk maar daarvoor in de plaats werd het uitgedrukte sentiment op de kaarten veel belangrijker.

kerst_nostalgie_006Deze vroege kaartenrage is gemakkelijk te verklaren. De menselijke nieuwsgierigheid naar afbeeldingen van verre oorden en gebeurtenissen, werd rond de eeuwwisseling alleen bevredigd door de weinig geïllustreerde boeken en zeldzame tijdschriften, die slechts betaalbaar waren voor de elite. De prentbriefkaart voorzag in een behoefte aan beeld en was vooral een uitkomst voor degene die anderen wilde laten zien waar hij verbleef.

Na de eerste wereldoorlog kwamen er in binnen en buitenland nog meer nieuwe uitgevers van wenskaarten, die met gezonde concurrentie en competitie, de ontwikkeling van het drukproces en andere uiterlijke kanten van de wenskaart, ten goede kwamen.

Na 1930 werd er voor het produceren van wenskaarten steeds meer gebruik gemaakt van het proces van kleur lithografie, waardoor de groei en ontwikkeling van de wenskaarten industrie niet meer was te stuiten.

Rond 1950 kwam er steeds meer humor in de kaarten en ook o.a. lange kaarten. Rond 1980 groeide het aantal kaarten wat niet speciaal voor een feestdag of gebeurtenis was bestemd. Kaarten voor een toevallige herinnering of voor allerlei boodschappen naar elkaar werden steeds populairder.

De explosieve groei in de elektronische technologie eind jaren 1990 en een snel groeiende groep internet gebruikers, zorgde voor de komst van de e-card. De ontwikkeling van deze nieuwe vorm van communicatie zorgde voor een verdere groei in de industrie van de (elektronische) wenskaarten.

Dankzij de ontwikkeling van de digitale druktechniek kwamen er rond 2004 zelfs mogelijkheden om een wenskaart (of meerdere) op het internet te maken waarbij er een bestaande afbeeldingen kan worden gebruikt of zelfs een eigen foto. De gemaakte kaart wordt dan nog dezelfde dag gedrukt en echt per post verzonden. Zowel in Nederland als wereldwijd zijn er een aantal sites die deze mogelijkheid bieden waaronder natuurlijk Uitnodigingskaartmaken.nl.


Prijscalculator ×

Kies een categorie

Soort kaart

Formaat

Papiersoort

Enveloppen

Aantal kaarten

Aantal enveloppen

Totaalprijs: